2-5-1- سرمایه انسانی29
2-5-2- سرمایه ساختاری (سازمانی)31
2-5-3- سرمایه ارتباطی (مشتری)‌32
2-6- سنجش سرمایه فکری33
2-6-1- دلایل سنجش سرمایه فکری33
2-6-2- شاخص های متداول برای اندازه گیری سرمایه فکری35
2-6-3- منافع و مزایای اندازه گیری سرمایه فکری42
2-6-4- مدل ها و روش های اندازه گیری سرمایه فکری44

2-6-4-1- مدل های سنجش غیرمالی سرمایه فکری45
2-6-4-2- نمونه هایی از مدل های سنجش مالی سرمایه فکری49
2-7- فرآیند تحلیل سلسله مراتبی51
2-7-1- انواع حالتهای تصمیم گیری52
2-7-2- اصول فرآیند تحلیل سلسه مراتبی54
2-7-3- مزایای فرآیند سلسله مراتبی54
2-7-4- خصوصیات فرآیند تحلیل سلسله مراتبی56
2-7-5- محدودیت های فرآیند تحلیل سلسله مراتبی56
2-7-6- ساخت درخت سلسله مراتبی با استفاده از تکنیک تاپسیس فازی58
2-7-7- حل مسائل از طریق تکنیک سلسله مراتب58
2-8- مروری بر پیشینه تحقیق61
2-8-1- تحقیقات خارجی61
2-8-2- تحقیقات داخلی65
فصل سوم: روش شناسی تحقیق
3- 1- مقدمه68
3- 2- فرضیه تحقیق69
3- 3- روش تحقیق69
3- 4- قلمرو تحقیق69
3- 5- جامعه آماری69
3- 5- 1- نمونه آماری70
3- 6- روش جمع‌آوری داده‌ها71
3- 7- روایی و پایایی ابزار جمع‌آوری داده‌ها74
3- 8- تجزیه و تحلیل داده‌ها :75
3-8-1- روش AHP75
3- 8-1-1- طراحی یک سلسله مراتب:75
3-8-1-2- تعیین اولویتها :76
3-8-1-3- استخراج اولویتها از جدولهای مقایسه گروهی78
3-8-1-4- انتخاب بهترین گزینه78
3-8-1-5- نرخ سازگاری78
3-8-2- مدل پژوهش80
3-8-3- روش های رایانه ای:80
فصل چهارم: یافته های تحقیق
4-1- مقدمه81
4-2- توصیف نمونه:82
4-2-1- مطالعه توصیفی نمونه آماری با توجه به متغیر جنسیت82
4-2-2- مطالعه توصیفی نمونه آماری با توجه به متغیر تحصیلات83
4-2-3- مطالعه توصیفی نمونه آماری با توجه به متغیر سن84
4-2-4- مطالعه توصیفی نمونه آماری با توجه به متغیر سابقه کار85
4-3- تجزیه و تحلیل داده ها براساس AHP86
4-3-1- ساختن درخت سلسله مراتب تصمیم86
4-3-1-1- هدف تصمیم گیری86
4-3-1-2- ساختار درخت سلسله مراتب تصمیم در روش AHP87
4-3-1-3- مراحل ارزیابی با استفاده از AHP89
4-3-2- مقایسات زوجی89
4-3-2-1- مقایسه دو به دو گزینه ها نسبت به معیارها در بانکهای دولتی89
4-3-2-2- مقایسه دو به دو معیارها یا عوامل تاثیر گذار نسبت به یکدیگر95
4-3-2-3- استخراج اولویتها از جدول مقایسه گروهی96
4-3-2-4- محاسبه کل امتیاز گزینه ها براساس معیارهای چهارگانه97
4-3-5- محاسبه نرخ سازگاری99
4-3-5-1- محاسبه نرخ سازگاری ماتریس مقایسهای گزینه ها نسبت به شاخصهای سرمایه انسانی99
4-3-5-2- محاسبه نرخ سازگاری ماتریس مقایسه ای گزینه ها نسبت به شاخص سرمایه ساختاری101
4-3-5-3- محاسبه نرخ سازگاری ماتریس مقایسه ای گزینه ها نسبت به شاخص های سرمایه مشتری102
4-3-5-4- محاسبه نرخ سازگاری شاخص‌های سرمایه‌گذاری شاخص‌های سرمایه فکری103
4-3-6- مقایسه دو به دو گزینه ها نسبت به معیارها در بانکهای غیردولتی104
4-3-7- مقایسه دو به دو معیارها یا عوامل تاثیر گذار نسبت به یکدیگر109

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

4-3-8- محاسبه کل امتیاز گزینه ها براساس معیارهای چهارگانه110
4-3-9- محاسبه نرخ سازگاری ماتریس مقایسهای گزینه ها نسبت به شاخصهای سرمایه انسانی112
4-3-10- محاسبه نرخ سازگاری شاخص‌های سرمایه‌گذاری شاخص‌های سرمایه فکری116
4-4- فرضیه تحقیق:117
4-5- نتیجه گیری118
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات
5-1- مقدمه120
5-2- مرور مختصر بر مسأله، هدف و چگونگی اجرای تحقیق121
5-3- نتیجه گیری123
5-3-1- ترتیب اولویت بندی گزینه ها نسبت به هر یک از معیارها در بانکهای دولتی124
5-3-2- اولویت بندی گزینه ها با در نظر گرفتن کلیه معیارها در بانکهای دولتی125
5-3-3- ترتیب اولویت بندی گزینه ها نسبت به هر یک از معیارها در بانکهای غیردولتی126
5-3-4- اولویت بندی گزینه ها با در نظر گرفتن کلیه معیارها در بانکهای غیردولتی127
5-4- پیشنهادات129
5-5- محدودیتهای تحقیق132
منابع فارسی133
منابع انگلیسی134
چکیده انگلیسی…………………………………………………………………………………………………………………………138
فهرست جداول
عنوانصفحه
جدول شماره 2-1- جدول زمانی مهمترین رویدادها و وقایع حساس سرمایه فکری……………..14
جدول شماره 2-2 طبقه بندی پتی و گوتریه……………………………………………………………….25
جدول شماره 2-3- جمع بندی تحقیقات………………………………………………………………….67
جدول شماره 3- 1 مختصری از گویه‌های پرسشنامه و نحوه کد‌گذاری آن…………………………….73
جدول 3- 2- گزینه‌های پرسشنامه……………………………………………………………………………………74
جدول 3- 3- تعیین اولویتها…………………………………………………………………………………………….77
جدول3-4- مقیاسهای اساسی فرایند تحلیلی سلسله مراتب برای مقایسه دو به دو (مؤمنی ، 1387)77
جدول 3-5- جدول نرخ سازگاری…………………………………………………………………………………..79
جدول شماره 4-1- توزیع فراوانی مربوط به جنسیت پاسخ دهندگان……………………………………82
جدول شماره 4-2- توزیع فراوانی مربوط به سطوح تحصیلات پاسخ دهندگان……………………..83
جدول شماره 4-3- توزیع فراوانی مربوط به سن پاسخ دهندگان…………………………………………84
جدول شماره 4-4- توزیع فراوانی مربوط به سابقه کار پاسخ دهندگان…………………………………85
جدول 4-5- ماتریس مقایسه شاخصهای سرمایه انسانی……………………………………………………90
جدول 4-6- ماتریس نرمال شده و مقادیر اولویت نسبت به شاخصهای سرمایه انسانی………..91
جدول 4-7- ماتریس مقایسه شاخصهای سرمایه ساختاری……………………………………………….92
جدول 4-8- ماتریس نرمال شده ومقادیر اولویت نسبت به شاخصهای سرمایه ساختاری……..93
جدول 4-9- ماتریس مقایسه شاخصهای سرمایه مشتری………………………………………………….94
جدول 4-10- ماتریس نرمال شده و مقادیر اولویت نسبت به شاخصهای سرمایه مشتری……..95
جدول 4-11- ماتریس مقایسه معیارهای ارزیابی نسبت به یکدیگر……………………………………..96
جدول 4-12- مقادیر نرمال شده و مقادیر اولویت معیارهای ارزیابی نسبت به یکدیگر………….96
جدول 4-13- محاسبه کل امتیاز گزینه‌ها براساس معیارهای سه گانه………………………………….97
جدول 4-14- محاسبه امتیاز گزینهها براساس شاخصهای سرمایه انسانی………………………….98
جدول 4-15- محاسبه امتیاز گزینهها براساس شاخصهای سرمایه ساختاری………………………98
جدول 4-16- محاسبه امتیاز گزینهها براساس شاخصهای سرمایه مشتری………………………….98
جدول 4-17- محاسبه نرخ سازگاری ماتریس مقایسهای گزینهها نسبت به شاخصهای سرمایه انسانی 100
جدول 4-18- مقادیر مختلف RI…………………………………………………………………………………….101
جدول 4-19- محاسبه نرخ سازگاری ماتریس مقایسهای گزینهها نسبت به شاخصها سرمایه ساختاری 101
جدول 4-20- محاسبه نرخ سازگاری ماتریس مقایسهای گزینهها نسبت به شاخصهای سرمایه مشتری 102
جدول 4-21- محاسبه نرخ سازگاری ماتریس مقایسه‌ای شاخص‌های سرمایه فکری……………….103
جدول 4-22- ماتریس مقایسه شاخصهای سرمایه انسانی…………………………………………………..104
جدول 4-23- ماتریس نرمال شده و مقادیر اولویت نسبت به شاخصهای سرمایه انسانی………..105
جدول 4-24- ماتریس مقایسه شاخصهای سرمایه ساختاری……………………………………………….106
جدول 4-25- ماتریس نرمال شده ومقادیر اولویت نسبت به شاخصهای سرمایه ساختاری………107
جدول 4-26- ماتریس مقایسه شاخصهای سرمایه مشتری…………………………………………………..108
جدول 4-27- ماتریس نرمال شده و مقادیر اولویت نسبت به شاخصهای سرمایه مشتری………..109
جدول 4-28- ماتریس مقایسه معیارهای ارزیابی نسبت به یکدیگر……………………………………….110
جدول 4-29- مقادیر نرمال شده و مقادیر اولویت معیارهای ارزیابی نسبت به یکدیگر……………..110
جدول 4-30- محاسبه کل امتیاز گزینه‌ها براساس معیارهای سه گانه………………………………………111
جدول 4-31- محاسبه امتیاز گزینهها براساس شاخصهای سرمایه انسانی………………………………111
جدول 4-32- محاسبه امتیاز گزینهها براساس شاخصهای سرمایه ساختاری………………………….112
جدول 4-33- محاسبه امتیاز گزینهها براساس شاخصهای سرمایه مشتری…………………………….112
جدول 4-34- محاسبه نرخ سازگاری ماتریس مقایسهای گزینهها نسبت به شاخصهای سرمایه انسانی113
جدول 4-35- مقادیر مختلف RI……………………………………………………………………………………114
جدول 4-36- محاسبه نرخ سازگاری ماتریس مقایسهای گزینهها نسبت به شاخصها سرمایه ساختاری114
جدول 4-37- محاسبه نرخ سازگاری ماتریس مقایسهای گزینهها نسبت به شاخصهای سرمایه مشتری115
جدول 4-38- محاسبه نرخ سازگاری ماتریس مقایسه‌ای شاخص‌های سرمایه فکری………………….116
جدول 4-39- محاسبه ضریب همبستگی رتبه ای اسپیرمن در SPSS………………………………………………117
جدول 5-1- اولویت شاخصهای سرمایه انسانی…………………………………………………………………124
جدول 5-2- اولویت شاخصهای سرمایه ساختاری……………………………………………………………..124
جدول 5-3- اولویت شاخصهای سرمایه مشتری………………………………………………………………..124
جدول 5-4- اولویت معیارهای سرمایه فکری………………………………………………………………………125
جدول 5-5- اولویت بندی کل شاخصها در بانکهای دولتی………………………………………………….125
جدول 5-6- اولویت شاخص های سرمایه انسانی………………………………………………………………..126
جدول 5-7- اولویت شاخص های سرمایه ساختاری……………………………………………………………. 126
جدول 5-8- اولویت شاخص های سرمایه مشتری……………………………………………………………….. 126
جدول 5-10- اولویت بندی کل شاخص ها در بانکهای غیردولتی………………………………………….127
فهرست نمودارها
عنوانصفحه
نمودار شماره 2-1- مفهوم سازی سرمایه فکری از سوی بونتیس…………………………………………..18
نمودار شماره 2-2- طبقه بندی اسویبی از طریق چارچوب ناظر دارایی نامشهود……………………..20
نمودار شماره 2-3- طرح ارزش اسکاندیا…………………………………………………………………………..21
نمودار شماره 2-4- مدل چن و همکارانش از سرمایه فکری و روابط بین آنها………………………..22
نمودار شماره 2-5- طبقه بندی اولیه توسط هاناس و لووندال………………………………………………24
نمودار شماره 2-6- طبقه بندی لووندال…………………………………………………………………………….24
نمودار شماره 2-7- طبقه بندی لیم و دالیمور……………………………………………………………………..26
نمودار شماره 2-8- چارچوب کارت امتیازی متوازن……………………………………………………………27
نمودار شماره 2-9- طبقه بندی کنفدراسیون اتحادیه های تجاری دانمارک……………………………..28
نمودار 2-10- تصمیم کلی مساله (هدف)………………………………………………………………………….58
نمودار 3- 1- درخت سلسله مراتب تصمیم……………………………………………………………………….76
نمودار3-2- مدل مفهومی سرمایه فکری …………………………………………………………………………..80
نمودار شماره 4-1- توزیع فراوانی نمونه آماری از نظر جنسیت……………………………………………82
نمودار شماره 4-2- توزیع فراوانی نمونه آماری از نظر سطح تحصیلات………………………………..83
نمودار شماره 4-3- توزیع فراوانی نمونه آماری از نظر سن………………………………………………… 84
نموار شماره 4-4- توزیع فراوانی نمونه آماری از نظر سابقه کاری……………………………………….. 85
نمودار شماره 4-5- ساختار درخت سلسله مراتب تصمیم در روش AHP…………………………… 88
چکیده:
امروزه در جامعه فراصنعتی دانش به یک منبع کلیدی اقتصاد تبدیل گردیده که می توان به عنوان منبعی برای مزیت رقابتی پایدار بکار گرفت زیرا تقلید آن بسیار مشکل است. در یک سازمان دانش محور، که در آن دانش بخش بزرگی از ارزش یک محصول و همچنین ثروت یک سازمان را تشکیل می دهد روشهای سنتی حسابداری که مبتنی بر داراییهای ملموس و نیز اطلاعات مربوط به عملیات گذشته سازمانی هستند برای ارزشگذاری سرمایه فکری، که بزرگترین و ارزشمندترین دارایی سازمانهاست، ناکافی هستند. رشته نوظهور سرمایه فکری، یک حوزه تحقیقاتی جدید برای محققان و دست اندرکاران سازمانی است که برای ایجاد مکانیزم اندازه گیری جدید برای گزارش دهی متغیرهای ناملموس مهم تمرکز دارد. این تحقیق ضمن بررسی معیارهای مهم در رتبه بندی شاخص های سرمایه فکری در پی یافتن پاسخی مناسب به سوال زیر است که از میان شاخص های سرمایه فکری، انسانی، ساختاری و مشتری کدام یک موثرتر و با اهمیت تر از دیگر شاخص ها در بانک های دولتی و غیردولتی استان آذربایجانشرقی می باشد. برای گردآوری داده های این تحقیق از پرسشنامه ی روان سنجی که نسخه اصلی آن اولین بار در کانادا تهیه و اجرا شده، استفاده شده است. پس از جمع آوری پرسشنامه در این تحقیق سعی شده است با استفاده از تکنیک فرایند تحلیل سلسله مراتبی که یکی از جامع ترین سیستمهای طراحی شده برای تصمیم گیری با معیارهای چند گانه است ضمن فرموله کردن مسأله، اولویت بندی معیارهای مهم در شاخص های سرمایه فکری با استفاده از نرم افزار (Excel) و همچنین رابطه بین متغیرها با استفاده از نرم افزار (SPSS) بررسی گردد. در این تحقیق از روش کتابخانه ای برای مبانی نظری و ادبیات تحقیق و از روش میدانی (پرسشنامه) برای جمع آوری اطلاعات استفاده شده است. قلمرو زمانی تحقیق سال 1391 و جامعه آماری شامل کارشناسان و خبرگان شاغل در بانکهای دولتی و غیردولتی و نمونه آماری بانکهای دولتی شامل (سپه، ملی و کشاورزی) و بانکهای غیردولتی شامل (پاسارگاد، پارسیان و انصار) استان آذربایجانشرقی بوده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که در بانکداری دولتی بالاترین میزان رتبه بندی به ترتیب مربوط به سرمایه انسانی، سرمایه ساختاری و سرمایه مشتری و در بانکداری غیردولتی به ترتیب مربوط به سرمایه انسانی، سرمایه مشتری و سرمایه ساختاری است.
کلید واژه:
فرایند تحلیل سلسله مراتبی، سرمایه فکری، سرمایه انسانی، سرمایه ساختاری، سرمایه مشتری، بانک
فصل اول
کلیات تحقیق
1-1- مقدمه
سازمانها در حال وارد شدن به اقتصاد مبتنی بر دانش هستند. امروزه دانش در مقایسه با سایر عوامل تولید مانند زمین، سرمایه، ماشین آلات و … از ارجحیت بیشتری برخوردار شده است به طوری که در این اقتصاد، دانش به عنوان مهمترین عامل تولید محسوب می شود و از آن به عنوان مهمترین مزیت رقابتی سازمان ها نام برده می شود (سیتارامان1، 2002).
دانش به عنوان یکی از مهمترین اجزای دارایی های نامشهود محسوب می شود. اگر در گذشته بیشتر دارایی های سازمانها مشهود بوده اند ولی امروزه قسمت اعظم دارایی های سازمان نامشهود هستند (سالیوان2، 2000). در این اقتصاد دانش محور، موفقیت سازمان ها به توانایی مدیریت این دارایی های نامشهود بستگی دارد و برای اینکه بتوانیم این دارایی ها را مدیریت کنیم ابتدا می بایستی آنها را شناسایی و اندازه گیری کرده تا در نهایت بتوانیم آنها را مدیریت کنیم (سان چز3، 2000).
با ورود به اقتصاد دانش محور، ما به مدل جدیدی از دارایی های سازمانی نیاز داریم. بطور کلی دارایی های سازمانی را می توان به 2 دسته کلی تقسیم کرد:
1- دارایی های مشهود: این دارایی ها شامل دارایی های فیزیکی و مالی هستند که بطور تقریباً کامل در ترازنامه شرکت ها منعکس می شود. و این دارایی ها تحت اصول اقتصاد کمیابی عمل می کند یعنی با استفاده بیشتر از آنها، از ارزش آنها کاسته می شود.
2- دارایی های نامشهود: این دارایی ها هم به 2 دسته کلی تقسیم می شوند:
2-1: دارایی های نامشهودی که به وسیله قانون حمایت شده اند و به آنها عنوان مالکیت معنوی را داده اند که شامل حق امتیازها، کپی رایت ها، فرانشیز، علائم و مارک های تجاری و غیره است. برخی از موارد آن در ترازنامه منعکس میشوند.
2-2: سایر دارایی های نامشهود که شامل سرمایه های فکری است که تحت اصول اقتصاد فراوانی عمل می کنند یعنی با استفاده بیشتر از آنها از ارزش آنها کاسته نمی شود و معمولاً در ترازنامه منعکس نمی شوند (تایلز4، 2000).
تا اوایل دهه 1950، عامل اصلی عقب ماندگی کشورهای در حال توسعه را عمدتاً کمبود سرمایه های مالی و فیزیکی می پنداشتند. در چارچوب چنین طرز فکری، این کشورها از راه های مختلف و با توسل به دوست و دشمن به کسب سرمایه می پرداختند. این امر، موجب تشدید وابستگی و تخریب بنیان های اقتصادی و سیاسی این قبیل کشورها می شد. اما امروزه روشن شده کشورهایی که از سازمان های قوی و نهادهای اداری کارآمد و در عین حال از سرمایه های انسانی کارا و متخصص برخوردارند، می توانند سرمایه فیزیکی و مالی خود را به نحو مناسب تری جذب و در تسریع روند رشد و توسعه به کار گیرند. در اقتصاد نوین، تولید ثروت و رشد و ارزش آفرینی عمدتاً از داراییهای نامشهود (فکری) سرچشمه می گیرد. لذا، سرمایه فکری منبع اصلی توسعه اقتصادی است. صنعت بانکداری به دلیل ویژگیهایی که دارد باید در چرخه تجاری سایر صنایع باقی بماند. در سالهای اخیر صنعت بانکداری تحت تأثیر آزادسازی مالی و جهانی سازی تغییرات قابل توجهی را در محیط کسب و کار خود بدست آورده که این تغییرات با رقابت شدید ترکیب شده و فشار زیادی را بر بانک ها وارد آورده است. در محیط با ریسک بالا بانک ها نه تنها باید نیروی کار، دارایی مالی و سایر دارایی های مشهود را بطور موثری با هم همسو نمایند، بلکه باید توانایی خود را در مدیریت سرمایه فکری به منظور دستیابی به عملیات پایدار بهبود دهند. برای صنعت بانکداری چگونگی استفاده از فنون مدیریت دانش به منظور اندوختن سرمایه فکری در یک محیط به شدت در حال تغییر ضروری است. سرمایه فکری، که از طریق یکپارچه کردن نظام مند دانش ایجاد می شود در مورد بانک ها بیشتر صدق می کند. زیرا دانش مورد نیاز برای عملیات بانکداری نسبت به سایر صنایع پیچیده تر است. محیط پر مخاطره، بی ثباتی، و حساسیت بازار، از عناصر ذاتی عملیات بانکداری است. صنعت بانکداری، از جمله بافت هایی است که به دلایل زیر، منابع نامشهود را بیشتر می توان در آن جستجو کرده و به اهمیت استراتژیک آن ها دست یافت. نخست، برعکس مدیران بخش تولیدی که هدف اصلی آنها سودآوری است، مدیران سازمان های خدماتی تمایل دارند بیشتر اهداف چندگانه با ماهیت غیرمالی داشته باشند. دوم حتی اگر بخش های تولیدی و خدماتی ورودی های کاری یکسانی (مانند منابع انسانی، دانش، پول، مواد خام، و کارخانه) را به کار ببرند، بخش خدمات استفاده بیشتری از دو منبع اول دارد که دو منبع اول به طور قطع نامشهود هستند. در نهایت محصول نهایی سازمانهای خدماتی، نامشهود است.
بنابراین، بانک ها باید دارایی های خود را از نوطبقه بندی کنند. همچنین بانک ها باید درک کنند که چگونه سرمایه فکری می تواند اهداف راهبردی آن ها را محقق سازد. این امر مستلزم کمّی کردن سهم سرمایه فکری در ارزش سازمان است. با توجه به تفاوت سطح نظام بانکی ایران در مقایسه با کشورهای توسعه یافته و نقصان شرایط رقابت با بانکداری جهانی و هم چنین، تازه تاسیس بودن بانک های خصوصی، بهره گیری از سرمایه فکری و دانش روز، عرصه گسترده ای است. کوشش در این زمینه، به پیشرفت و دستاوردهای قابل توجهی منتهی خواهد شد. امید می رود با بکارگیری تکنیک رتبه بندی شاخص های سرمایه فکری در این پژوهش بتوان پیشنهادهای سودمند و کاربردی برای توصیه به مدیریت بانک های داخلی ارائه نمود.
در این تحقیق سعی شده است با استفاده از فرایند تحلیل سلسله مراتبی و اولویت بندی معیارهای مهم در شاخص های سرمایه فکری در بانک ها گامی مهم در این خصوص برداشته شود.

1-2- بیان مسئله و چارچوب نظری پژوهش
در حسابداری، سرمایه فکری5 دارایی های هستند که فاقد خاصیت فیزیکی هستند، اما این دارایی ها، منافع قابل توجهی برای جریان نقدی آتی سازمان ها دارند. ناتوانی در گزارشگری سرمایه فکری، نشان دهنده ضعف حسابداری سنتی است. البته، ارزشگذاری آنها در معاملات تجاری مشکل بوده و با روش های موجود به سادگی امکان پذیر نیست. همچنین هیچ تئوری یا مدل اقتصادی واقعی برای سرمایه های فکری وجود ندارد. تفاوت و شکاف بین ارزش دفتری و ارزش بازار شرکت ها و افزایش و شدت این شکاف در دهه های اخیر بیانگر نقش قابل توجه اقلام سرمایه فکری در واحدهای اقتصادی است که در حسابداری مالی متداول گزارش نمی شود، چرا که فراسوی حدود و دامنه شناسایی و اندازه گیری درحسابداری است. در دو سه دهه اخیر بسیاری از پژوهشگران و محققان، سرمایه فکری را به عنوان مزیت رقابتی6 که ناشی از منابع نامشهود سازمانی است، مورد بحث قرار داده و تلاش های قابل توجهی در جهت شناسایی، اندازه گیری و گزارشگری آن انجام شده است.
مروری بر ادبیات سرمایه فکری نمایانگر توجه قابل ملاحظه به سنجش، ارزشگذاری و گزارشگری آن می باشد. سازمانها برای بقاء استراتژیکی باید مزیت رقابتی را مد نظر قرار دهند و از آنجایی که بازارها، تولیدات، تکنولوژی، رقبا و مقررات به طور سریع در جامعه در حال تغییر هستند، بهبود دانش و نوآوری مستمر، آنها را قادر به حفظ مزیت رقابتی پایدار خواهد نمود. از این رو مدیران، دانش و توانایی ایجاد و بکارگیری دانش را به عنوان مهمترین مزیت رقابتی پایدار به شمار می آورند. چرا که دانش به عنوان یک دارایی تلقی شده و تلاش در جهت مدیریت دانش و بکارگیری دارایی های فکری با موفقیت قابل ملاحظه ای در راستای هدایت سازمان ها همراه بوده است.
در عصر حاضر با رشد اقتصاد دانش محور، دارایی های نامشهود و سرمایه های فکری آنها، کلیدی برای دستیابی به مزیت رقابتی پایدار هستند و به همین دلیل توجه به اقلام نامشهود در زمینه های متعددی از جمله اقتصاد، حسابداری و مدیریت استراتژیک به طور سریعی رشد یافته است. دانش یک مزیت رقابتی است که در استراتژی تجاری سازمان ها مورد توجه قرار می گیرد. به گونه ای که ایجاد دانش موجب نوآوری مستمر و نوآوری مستمر منجر به ایجاد مزیت رقابتی، خواهد شد. امروزه سازمان ها برای اینکه بتوانند به موفقیت بلند مدت و پایدار و بهبود عملکرد دست یابند باید به مدیریت دانش توجه نمایند.
و مستلزم این امر تقویت و توجه به پتانسیل ها و ظرفیت های منابع انسانی است تا سازمان ها بتوانند برای دستیابی به مزیت رقابتی از طریق عملکرد و بهبود مستمر، عکس العمل سریع به تغییرات محیط تجاری و شرایط اقتصادی نشان دهند. یکی از چالش های اساسی مدیران بکارگیری پتانسیل دانش و سرمایه فکری برای خلق ارزش است. به همین علت مدیران باید محیطی را فراهم نمایند که نیروی انسانی از دانش خویش برای ایجاد ارزش استفاده نماید. نیاز به تصمیم گیری سریع و با کیفیت مناسب در مواجه با فعل و انفعالات محیطی، شرایط خاصی به تصمیم گیران تحمیل می کند. تعیین مدلی از واقعیت که روابط این متغیرها را آشکار سازد، می تواند ابزاری مناسب در تصمیم گیری باشد.
در فرایند تصمیم گیری انتخاب عواملی که بر ارزیابی راه حل ها و انتخاب راه حل رضایت بخش موثرند از جمله گامهای اساسی به شمار می آیند. معیارهایی که در اخذ تصمیم به کار می روند عواملی هستند که انتخاب یک راهکار از میان راهکارهای مختلف در راستای نیل به اهداف را میسر می سازد. بنابراین تصمیم گیریها غالباً با توجه به معیارهای متعدد انجام می پذیرد. در این رابطه فرایند تحلیل سلسله مراتبی یکی از معروفترین فنون تصمیم گیری چند منظوره است که نخستین بار در دهه 1970 توسط “ال ساعتی” ابداع گردید. این روش در هنگامی که عمل تصمیم گیری با چند گزینه رقیب و معیار تصمیم گیری روبرو است، می تواند مورد استفاده قرار گیرد و نشان دهد که بهترین راهکار کدام است؟ و در این میان معیارهای طرح شده می تواند کمّی یا کیفی باشند. اساس این روش بر مقایسات زوجی نهفته شده و تصمیم گیرنده با فراهم آوردن درخت سلسله مراتبی، عوامل مقایسه و گزینه های رقیب مورد ارزیابی در تصمیم را نشان می دهد. سپس یکسری مقایسات زوجی صورت می پذیرد که در نتیجه آن وزن هر یک از گزینه های رقیب مشخص می گردد. منطق فرایند تحلیل سلسله مراتبی تلفیق نتایج حاصل از اینگونه مقایسات زوجی و ارائه راهکار بهینه است.
مدیران با توجه به وجود شاخص های متعدد و عدم امکان سرمایه گذاری روی همه شاخص ها، مجبور به انتخاب چند شاخص موثرتر از میان شاخص ها خواهند بود و از طرفی شناخت نامناسب از شاخص ها ممکن است این سرمایه گذاری را با شکست یا عدم بازدهی مناسب مواجه نماید. ریسک بالای سرمایه گذاری تعداد زیادی از موسسات را با علم به اهمیت سرمایه فکری از بحث در مورد آن دور نگه داشته است.
همچنین سنجش دقیق سرمایه فکری، دغدغه بسیاری از پـژوهشـگران و محـققان در حـال حاضر میباشد. محاسبه همه شاخص ها و ارزش گذاری روی آنها دشوار است. به همین دلیل نیاز مبرمی در انتخاب یکسری از شاخص های با اهمیت و تأثیرگذارتر نسبت به سایر شاخص ها می باشد. تا براساس آن بتوان برآورد نزدیکی از ارزش داخلی سرمایه فکری ارائه نمود. دغدغه اصلی این پژوهش آن است که رتبه بندی خاصی از شاخص ها ارائه نماید تا سازمانهایی که مشتاق به سرمایه گذاری یا سنجش سرمایه فکری خود می باشند با استفاده از آن فعالیت خود را روی عناصر با اولویت بیشتر متمرکز نمایند. از آنجایی که تاکنون هیچگونه تحقیق مستقلی، در رابطه با اولویت بندی و رتبه بندی فاکتورهای موثر در شاخص های سرمایه فکری در بانکهای دولتی و غیردولتی استان آذربایجانشرقی صورت نپذیرفته است و غالباً تحقیقات انجام شده همانگونه که در مرور بر تحقیقات انجام شده خواهد آمد از زاویه یک یا چند معیار دست به رتبه بندی شاخص های سرمایه فکری زده اند. این تحقیق می تواند دریچه ای تازه به سوی راهکارهای جذب سرمایه فکری از طریق چگونگی اتخاذ تصمیمات بهینه باشد.
پس بنابراین ما در این تحقیق بدنبال یافتن پاسخی به سوال زیر هستیم:
نتایج اولویت بندی شاخص های سرمایه فکری (انسانی، مشتری، ساختاری) در بانکهای دولتی و غیردولتی کدام است؟
1-3- دلایل اهمیت و ضرورت پژوهش
همانطور که قبلاً اشاره شد امروزه قسمت اعظم دارایی های سازمان ها را دارایی های نامشهود تشکیل می دهند و روش حسابداری سنتی قادر به اندازه گیری آنها نیستند (سالیوان، 2000). از طرفی در این اقتصاد دانش محور، موفقیت سازمان ها به توانایی مدیریت این دارایی های نامشهود بستگی دارد. اهمیت و ضرورت انجام تحقیق عبارتند از:
1- ریسک سرمایه گذاری بر روی شاخص های سرمایه فکری را کاهش می دهد.
2- به بانکها کمک می کند تا با شناسایی شاخص های مهم به دنبال افزایش هر چه بیشتر این شاخص ها باشند و از این طریق سرمایه های سازمان را به عملکرد بهتر تبدیل نمایند.
3- با ارائه رتبه بندی مطلوب تمرکز بانکها را بر روی شاخص های موثرتر جلب می نماید.
4- با اولویت بندی کردن شاخص ها به بانکها در جهت حفظ خود در مزیت رقابتی و ایجاد ارزش کمک می کند.

1-4- اهداف پژوهش
سازمانهایی از قبیل بانک که علاقمند به سرمایه گذاری روی سرمایه فکری در سازمان خود می باشند. می توانند با توجه به تحقیق های حاضر تعدادی از شاخص ها را به عنوان شاخص های موثر برای اولویت بندی سرمایه گذاری انتخاب نمایند. (به نوعی سعی می کنیم تا میزان ریسک سرمایه گذاری بر روی شاخص های سرمایه فکری را کاهش دهیم) این تحقیق می تواند پایه ای برای تحقیقات گروه در خصوص رتبه شاخص ها در سایر سازمانها و نقطه شروعی برای روش جدید سنجش سرمایه فکری با تکیه به وزن دهی شاخص ها براساس اولویت بندی آنها باشد.
با توجه به مطالب فوق در انجام این تحقیق اهدافی که متصور است به طور خلاصه به شرح زیر می باشد:
– تعیین مهمترین شاخص های سرمایه فکری در بانکهای دولتی و غیردولتی
1) تعیین مهمترین شاخص های سرمایه انسانی در بانکهای دولتی و غیردولتی
2) تعیین مهمترین شاخص های سرمایه مشتری در بانکهای دولتی و غیردولتی
3) تعیین مهمترین شاخص های سرمایه ساختاری در بانکهای دولتی و غیردولتی

1-5- سوالات پژوهش
این تحقیق ضمن بررسی معیارهای مهم در رتبه بندی شاخص های سرمایه فکری در پی یافتن پاسخی مناسب برای سوالات زیر است:
سوال اصلی تحقیق:
– نتایج اولویت بندی شاخص های سرمایه فکری در بانکهای دولتی و غیردولتی کدام است؟
سوالات فرعی تحقیق:
1- نتایج اولویت بندی شاخص های سرمایه انسانی، در بانکهای دولتی و غیردولتی کدام است؟
2- نتایج اولویت بندی شاخص های سرمایه مشتری در بانکهای دولتی و غیردولتی کدام است؟
3- نتایج اولویت بندی شاخص های سرمایه ساختاری در بانکهای دولتی و غیردولتی کدام است؟

1-6- فرضیه پژوهش
نتایج اولویت بندی شاخصهای سرمایه فکری در بانکهای دولتی و غیردولتی متفاوت است.

1-7- روش پژوهش
1) این تحقیق از جهت هدف از نوع کاربردی- عملی (توسعه ای) است.
2) از جهت روش اسنتتاج توصیفی- تحلیلی می باشد.
3) از جهت طرح تحقیق پیمایشی است (با استفاده از پرسشنامه).

1- 8- قلمرو تحقیق (موضوعی، زمانی، مکانی)
قلمرو موضوعی: موضوع تحقیق حاضر اولویت‌بندی شاخص‌های سرمایه فکری با استفاده از فرآیند سلسله مراتبی (AHP) می‌باشد.
قلمرو زمانی: با بررسی تعداد شاخص‌های سرمایه فکری در بانکهای دولتی و غیردولتی استان آذربایجانشرقی این تحقیق در قلمرو زمانی سال 1391 صورت پذیرفته است.
قلمرو مکانی: قلمرو مکانی این تحقیق شامل بانکهای دولتی شعب (ملی، سپه، کشاورزی) و بانکهای غیردولتی شعب (پاسارگاد، پارسیان، انصار) استان آذربایجانشرقی می باشد.
1- 9- تعاریف عملیاتی واژگان تخصصی پژوهش
فرایند سلسله مراتبی: یک روش تصمیم‌گیری است که توسط پروفسور آل ساعتی در سال 1970 ارائه گردید و طی آن می‌توان تصمیمات وابسته به فاکتورهای مختلف و یا تصمیمات چند معیاره اتخاذ نمود. اساس این روش بر ساختن درخت سلسله مراتبی و انجام مقایسات زوجی استوار است.
سرمایه فکری: سرمایه فکری مالکیت دانش، تجربه کاربردی، تکنولوژی سازمانی، روابط با مشتری و مهارت‌های حرفه‌ای است که برای سازمان جنبه رقابتی در بازار را فراهم می‌کند.
طرفداران مکتب مبتنی بر دانش درباره مزیت رقابتی بحث می‌کنند که یک سازمان می‌تواند پیروز یک نبرد رقابتی شود ، فقط اگر دارای دانش مناسبتر از رقبایش باشد. یکی از طبقه‌بندی‌های مهم اخیر دانش ناشی از سرمایه فکری یک سازمان که پذیرش عمومی وسیعی داشته و مورد قبول جامعه آکادمیک قرار گرفته با اجزای سرمایه انسانی ، سرمایه ساختاری و سرمایه مشتری (ارتباطی) است.
سرمایه انسانی: شاخصی بر مبنای سرمایه انسانی است و سرمایه انسانی نیز شامل ذخیره دانش اعضای یک سازمان می‌باشدکه شامل شایستگی‌ها و طرز فکر کارکنان است. سرمایه انسانی نشان دهنده موجودی دانش افراد یک سازمان است. سرمایه انسانی به عنوان مبنای سرمایه فکری اشاره به عواملی نظیر دانش ، مهارت ، قابلیت ، و طرز تلقی کارکنان دارد که منتج به بهبود عملکرد می‌شود، بعبارت دیگر چیزی که مشتریان تمایل دارند در قبال آن پول بپردازند و موجب ایجاد سود برای سازمان می‌شود.
سرمایه انسانی سبب شده که سازمان‌ها تا حد زیادی به دانش و مهارت‌های کارکنان‌شان برای ایجاد درآمد و رشد و همچنین ، بهبود کارایی و بهره‌وری متکی شوند.
سرمایه ساختاری/ سازمانی: شاخصی بر مبنای سرمایه ساختاری است. سرمایه ساختاری شامل همه ذخایر غیرانسانی دانش در سازمان می‌شود که در برگیرنده پایگاه‌های داده، نمودارهای سازمانی، فرآیندها، راهبردها، برنامه‌های اجرایی، و هر آنچه که ارزش‌اش برای سازمان بالاتر از ارزش مادی‌اش است (روس، 1997). سرمایه ساختاری و سرمایه انسانی در تعامل با یکدیگرند و به سازمان‌ها کمک می‌کنند که به طور هماهنگ مشتریان را شکل و توسعه داده و به کار گیرند.
سرمایه مشتری/ رابطه‌ای: شاخصی بر مبنای سرمایه ارتباطی است و سرمایه ارتباطی عبارت است از دانش به کار گرفته شده در کانال‌های بازاریابی و روابط مشتری یک سازمان. سرمایه مشتری که به عنوان یک پل و واسطه در فرآیند سرمایه فکری عمل می‌کند، عامل تعیین کننده اصلی در تبدیل سرمایه فکری به ارزش بازاری و در نتیجه، عملکرد کسب و کار سازمان است (استوارت، 1997). بنابراین رشد سرمایه مشتری به حمایت از سرمایه انسانی و سرمایه ساختاری بستگی دارد. بعبارتی اگر سرمایه انسانی و ساختاری رشد یابد سرمایه مشتری نیز رشد می‌یابد.

1- 10- ساختار پژوهش
فصل اول شامل بیان مسئله و چارچوب نظری پژوهش، اهمیت و ضرورت پژوهش، اهداف پژوهش، فرضیه‌های پژوهش، روش پژوهش، تعاریف عملیاتی واژگان کلیدی و ساختار پژوهش می‌باشد.
فصل دوم شامل ، ادبیات و پیشینه پژوهش می‌باشد. در این فصل پس از ارائه مفاهیم بنیادی، تحقیقات مختلفی که در ارتباط با موضوع انجام گرفته، مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
فصل سوم ، روش اجرای پژوهش را مورد بحث قرار می‌دهد. در این فصل ابتدا تعاریف عملیاتی متغیرهای تحقیق و سپس روش تحقیق شامل جامعه و نمونه آماری تحقیق، قلمرو موضوعی، زمانی و مکانی تحقیق ، روش و ابزار گردآوری اطلاعات و روشهای تجزیه و تحلیل اطلاعات بیان شده است.
فصل چهارم، تجزیه و تحلیل اطلاعات را مورد بحث قرار می دهد. در این فصل ضمن ارائه داده های جمع آوری شده تحقیق، نتایج حاصل مورد بحث قرار خواهد گرفت.
فصل پنجم، شامل ارائه یافته ها، نتیجه گیری و پیشنهادات می باشد.

1-11- خلاصه فصل
در انجام هر پژوهشی یکی از مهمترین بخش ها ارائه طرح تحقیق (کلیات) مناسب می باشد. در این فصل سعی شده تا با بیان قسمت های مختلف مطالعه انجام شده، طرحی کلی از آن ارائه گردد. بدین منظور، در ابتدا با بیان مقدمه ای کلیات طرح مشخص گردیده و سپس به بیان مسئله و چارچوب نظری و دلایل اهمیت و ضرورت اهداف پژوهش پرداخته شده است.
فصل دوم
ادبیات نظری و پیشینه تحقیق
2-1- ادبیات نظری سرمایه فکری

دسته بندی : پایان نامه ها

پاسخ دهید